Omurga nasıl çalışır? Temel anatomi ve terimler

Dört bölge, 33 omur

Omurga, üst üste dizilmiş omurlardan oluşan esnek bir sütundur. Yükü taşır, gövdeyi hareket ettirir ve içindeki kanalla omuriliği korur. Boyundan kuyruk sokumuna dört bölgeye ayrılır; her bölgenin kendi sık görülen sorunları vardır.

• Boyun (Servikal omurga, C1 – C7) — Başı taşıyan yedi omur. Kola yayılan ağrı ve uyuşma sinir kökü, ellerde beceriksizlik ve dengesizlik ise omurilik basısını düşündürür.
• Sırt (Torakal omurga, T1 – T12) — Kaburgalara bağlı on iki omur; kaburgalarla desteklendiği için hareketi boyun ve bele göre daha kısıtlıdır. Osteoporoza bağlı çökme kırıkları (özellikle orta sırtta ve sırt-bel geçişinde) ve eğrilikler burada sık görülür.
• Bel (Lomber omurga, L1 – L5) — Vücut ağırlığının çoğunu taşıyan beş büyük omur. Bel fıtığı, dar kanal ve bel kayması en sık bu bölgede görülür.
• Sağrı ve kuyruk sokumu (Sakrum ve koksiks, S1 – S5, koksiks) — Beş omurun kaynaşmasıyla oluşan sakrum (sağrı kemiği) ve altındaki kuyruk sokumu (koksiks). Siyatik siniri oluşturan köklerin bir bölümü ve kauda ekinanın sakral kökleri bu bölgedeki deliklerden çıkar.

Disk ve sinir kökü: kola ve bacağa yayılan ağrının sık kaynağı

İki omur arasındaki disk, dışta sağlam bir halka ve içte jel kıvamında bir çekirdekten oluşur. Yaşla birlikte çekirdek su kaybeder, halka çatlayabilir; bu sürecin kendisi çoğunlukla ağrısızdır. Bel ve boyun ağrısının çoğunda ağrının tek bir yapısal kaynağı gösterilemez; buna özgül olmayan (nonspesifik) ağrı denir. Bacağa ya da kola yayılan ağrı ise çoğunlukla dışarı çıkan disk dokusunun ya da kalınlaşan kemik ve bağların yanı başındakisinir köküne baskı yapması ve çevresinde gelişen iltihapla ortaya çıkar. Sinir kökü belde sıkışırsa ağrı bacağa (siyatik), boyunda sıkışırsa kola yayılır. Belirtinin yeri hangi kökün etkilendiğini gösterir; bu yüzden muayenede uyuşmanın hangi parmağa ulaştığı sorulur.

MR'da görülen her bulgu ağrı nedeni değildir

Hiç bel ağrısı olmayan 30 yaşındakilerde bile görüntülemede disk dejenerasyonu %52, disk taşması (bulging) %40, disk fıtığı (protrüzyon) %31 oranında görülür ve bu oranlar yaşla artar (Brinjikji 2015). Yaşla gelen bu tür bulgular, ancak muayene bulgularınızla ve belirtilerinizle örtüşüyorsa anlam taşır; kırık, enfeksiyon, tümör ya da belirgin omurilik basısı gibi bulgular ise belirtiden bağımsız olarak hekiminizce ayrıca değerlendirilir. Raporunuzdaki terimleri aşağıdaki listede ve sözlükte bulabilir, hangisinin sizin belirtinizle ilişkili olduğunu hekiminizle konuşabilirsiniz.