Belirtinizi veya tanınızı arayın
beyincerrahi.com.trOmurga sağlığı için sade, kaynaklı ve güncel bilgi

Ameliyatsız mı, ameliyat mı?

Bel ve boyun fıtığı ile dar kanalda ameliyatsız tedavi ile cerrahiyi hedef, adaylar, süreç, iyileşme, riskler ve kanıt açısından yan yana karşılaştırın.

Son güncelleme:

Bu sayfa bir öneri değil, bir karşılaştırmadır. Hangi yolun size uygun olduğu belirtilerinizin şiddeti, süresi, muayene bulguları ve beklentilerinizle birlikte hekiminizle verilecek bir karardır.

ÖlçütAmeliyatsızCerrahi
HedefAğrıyı yönetilebilir düzeye indirmek, işlevi korumak ve doğal iyileşme sürecine zaman tanımak.Sinir üzerindeki baskıyı doğrudan kaldırmak; hasarın ilerlemesinin önüne geçmeye çalışmak.
Tipik adaylarAcil belirtisi ve belirgin güçsüzlüğü olmayan hastaların büyük çoğunluğu; ilk 6–12 hafta.Kauda ekina sendromu, ilerleyici güçsüzlük, belirti veren omurilik basısı (orta veya ağır miyelopati); düzenli ameliyatsız tedaviye rağmen yaşamı kısıtlayan ağrı.
SüreçHareketli kalma, egzersiz programı, kısa süreli ilaç, gerekirse enjeksiyon; 6 haftada yeniden değerlendirme.Hazırlık ve bilgilendirme, ameliyat (yatış süresi yönteme göre değişir; fıtık ve dar kanal ameliyatlarında çoğunlukla 1–3 gece), ilk günden kısa yürüyüşler, kademeli dönüş; düzenli egzersiz programı genellikle 4–6. haftadan sonra.
İyileşme hızıBel fıtığında çoğu hastada 6–12 haftada belirgin düzelme; boyun fıtığında da belirtiler çoğu hastada zamanla geriler. Dar kanalda seyir genellikle yavaştır; bir bölümünde zamanla düzelme olur.Bacak veya kol ağrısında genellikle hızlı azalma; doku iyileşmesi haftalar, tam güçlenme aylar.
Risklerİlaç yan etkileri; enjeksiyonlarda nadir komplikasyonlar; iyileşmenin gecikmesi.Enfeksiyon, kanama, zar yırtığı, sinir hasarı (nadir), yeniden fıtıklaşma, anestezi riskleri; boyun ameliyatlarında geçici yutma güçlüğü ve ses kısıklığı; füzyonda kemiğin kaynamaması ve komşu seviyede sorun gelişmesi; beklenen yararın olmaması.
Kanıt ne diyor?Bel fıtığında ameliyatsız izlenen hastaların çoğunda belirgin düzelme görüldü (Weinstein 2006 – SPORT; Peul 2007). Boyun fıtığına bağlı kol ağrısı da çoğu hastada zamanla kendiliğinden geriler (Bono 2011 – NASS kılavuzu). Dar kanalda ameliyatsız izlenenlerde de düzelme görüldü; ancak ameliyatsız gruba ayrılanların %43'ü iki yıl içinde ameliyat oldu (Weinstein 2008 – SPORT).Bel fıtığına bağlı 6–12 haftalık şiddetli siyatikte erken ameliyat bacak ağrısını daha hızlı azalttı; bir yılın sonunda iki grubun sonuçları benzerdi (Peul 2007). 4–12 aydır süren siyatikte (18–60 yaş, 128 hasta) 6. ayda bacak ağrısı 0–10 ölçeğinde ameliyat grubunda 2,8, ameliyatsız grupta 5,2 idi (Bailey 2020). Dar kanalda fiilen ameliyat olanlar iki yıl boyunca ağrı ve işlevde daha fazla düzeldi (Weinstein 2008 – SPORT). Boyun fıtığında cerrahi kol ağrısında daha hızlı rahatlama sağlayabilir (Bono 2011 – NASS kılavuzu).

Çalışma özetleri: SPORT 2006, Peul 2007, Bailey 2020.

Karar ağacı: önce şunu sorun

  1. Acil belirti var mı? İdrar yapmada zorlanma ya da idrar-dışkı kontrol kaybı, makat ve genital bölgede uyuşma, hızla ilerleyen güçsüzlük varsa karar beklemez, aynı gün acil servise başvurun; ayrıntılar: acil belirtiler.
  2. Belirgin güçsüzlük ya da omurilik basısına bağlı belirtiler (ellerde beceriksizlik, yürürken dengesizlik) var mı? Varsa cerrahi görüşme erkene alınır: bir hafta içinde hekime başvurun; güçsüzlük saatler–günler içinde artıyorsa, ayak ucunu yeni kaldıramaz olduysanız ya da bu belirtiler günler içinde hızla kötüleşiyorsa aynı gün acil servise başvurun. Yalnızca MR'da görülen, belirti vermeyen omurilik basısında koruyucu amaçlı ameliyat önerilmez; belirtiler konusunda bilgilendirme ve düzenli izlem önerilir.
  3. Ne kadar süredir? Bu süre eşikleri bel fıtığına bağlı siyatik çalışmalarından gelir. 6 haftadan kısa: ameliyatsız yol. 6 hafta–4 ay, düzenli tedaviye rağmen yaşamı kısıtlıyor: iki yol da konuşulur. 4–12 aydır süren ve kısıtlayıcı bacak ağrısında ameliyat, 6. ayda bacak ağrısının daha düşük olmasıyla ilişkili bulunmuştur (Bailey 2020). Dar kanalda karar daha çok yürüme mesafesinin ve günlük yaşamın ne kadar kısıtlandığına göre verilir.
  4. MR bulgusu belirtilerle uyumlu mu? Uyumsuz bulguya ameliyat yapılmaz.
  5. Beklentiniz ne? Daha hızlı rahatlama için ameliyat riskini kabul etmek ile bekleyip doğal seyre zaman tanımak arasında kişisel bir tercih vardır; ikisi de meşrudur.

Muayeneye hazırlanmanıza yardımcı sorular

Yöntemlerin ayrıntıları: ameliyatsız tedaviler, mikrodiskektomi, dar kanal ameliyatı, boyun fıtığı ameliyatı.

Kaynaklar

  1. Weinstein JN ve ark. Surgical vs nonoperative treatment for lumbar disk herniation: the SPORT randomized trial. JAMA 2006;296:2441-2450. · DOI: 10.1001/jama.296.20.2441
  2. Peul WC ve ark. Surgery versus prolonged conservative treatment for sciatica. N Engl J Med 2007;356:2245-2256. · DOI: 10.1056/NEJMoa064039
  3. Bailey CS ve ark. Surgery versus conservative care for persistent sciatica lasting 4 to 12 months. N Engl J Med 2020;382:1093-1102. · DOI: 10.1056/NEJMoa1912658
  4. Weinstein JN ve ark. Surgical versus nonsurgical therapy for lumbar spinal stenosis (SPORT). N Engl J Med 2008;358:794-810. · DOI: 10.1056/NEJMoa0707136
  5. Foster NE ve ark. Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions. Lancet 2018;391:2368-2383. · DOI: 10.1016/S0140-6736(18)30489-6
  6. Bono CM ve ark. An evidence-based clinical guideline for the diagnosis and treatment of cervical radiculopathy from degenerative disorders. North American Spine Society. Spine J 2011;11:64-72. · DOI: 10.1016/j.spinee.2010.10.023
  7. Fehlings MG ve ark. A clinical practice guideline for the management of patients with degenerative cervical myelopathy. Global Spine J 2017;7(3 Suppl):70S-83S. · DOI: 10.1177/2192568217701914