A'dan Z'ye: halk dilindeki terim, tıbbi terim, tek satırlık tanım ve terimi kullanan sayfalar.
Boynun ön tarafından diskin ve gerekirse kemik çıkıntılarının alınıp iki omurun kaynatıldığı ameliyat; boyun fıtığında ve boyunda sinir deliği ya da kanal darlığında yapılır.
İlgili sayfalar: Boyun fıtığı ameliyatı (ACDF): önden servikal diskektomi ve füzyon, Boyun fıtığı: belirtileri, kola yayılan ağrı ve tedavisi, Omurilik basısı (servikal miyelopati): belirtileri ve tedavisi
Bel veya boyun ağrısında ciddi bir hastalığı düşündüren belirti. İdrar ya da dışkı kontrolünde bozulma, makat çevresinde uyuşma, kol veya bacakta hızla ilerleyen güçsüzlük, ateşle birlikte omurga ağrısı ve ciddi düşme ya da kaza sonrası ağrı aynı gün acil servise başvurmayı gerektirir. Kanser öyküsü olan kişide yeni başlayan ağrı, açıklanamayan kilo kaybı ve geceleri uyandıran, dinlenmekle geçmeyen ağrı ise bir hafta içinde hekim değerlendirmesi gerektirir; kanser öyküsü olan kişide kol veya bacakta güçsüzlük, uyuşma, yürüme güçlüğü ya da idrar-dışkı sorunu da varsa beklemeden aynı gün acil servise başvurulmalıdır.
İlgili sayfalar: Kauda ekina sendromu: acil bel fıtığı belirtileri, Bel ağrısında ne zaman doktora gitmeli?
TLIF ve PLIF, sırttan girilerek yıpranmış diskin çıkarılıp yerine kafes konduğu ve omurların pedikül vidalarıyla sabitlendiği bel füzyonu yöntemleridir. TLIF tek yandan ve sinir deliği tarafından, PLIF ise orta hattan iki yandan diske ulaşır; hangisinin seçileceği darlığın yeri ve cerrahın yaklaşımına göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Minimal invaziv bel füzyonu (MIS-TLIF): kimlere yapılır, açık füzyondan farkı ne?, Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi
Omurlar arasındaki diskin iç kısmının, dış halkadaki zayıf bir noktadan sınırlı bir alanda dışarı çıkması (fıtıklaşması). Sinir köküne bası yaparsa bacağa yayılan ağrı, uyuşma ya da güçsüzlük yapabilir; ancak MR görüntülerinde görülen fıtıkların bir kısmı hiç belirti vermez.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Bacağa ya da kola yayılan şiddetli sinir kökü ağrısında, sinir kökü çevresindeki aralığa görüntüleme eşliğinde kortizon ve lokal anestezik verilmesi; bazı kişilerde haftalar süren geçici rahatlama sağlayabilir. Tek başına bel ağrısında önerilmez.
İlgili sayfalar: Epidural steroid enjeksiyonu (bel iğnesi): kime, ne kadar yararlı?, Siyatikte epidural kortizon ne kadar işe yarar? Cochrane derlemesi (Oliveira 2020), Bel fıtığında kortizon iğnesi işe yarar mı?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Bir omurun alttaki omura göre öne kayması.
İlgili sayfalar: Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi
Boyun ve belin, yandan bakıldığında çizdiği doğal içbükey eğrilik; raporda "düzleşme" bu eğrinin azalmasıdır. Filmlerde sık görülen bir bulgudur; çekim sırasındaki duruş, ağrılı dönemdeki kas gerginliği ya da disk yıpranması buna yol açabilir ve tek başına hastalık anlamına gelmez.
İlgili sayfalar: Boyun düzleşmesi nedir, tehlikeli midir?, Bel düzleşmesi (lomber lordoz kaybı): nedenleri, belirtileri ve tedavisi
Boyun fıtığı ameliyatında çıkarılan diskin yerine hareketi koruyan yapay disk konması; bir ya da iki seviyede, kireçlenmesi ileri olmayan ve hareketliliği korunmuş, uygun seçilmiş hastalarda füzyona bir seçenektir.
İlgili sayfalar: Servikal disk protezi (boyun fıtığında hareketli protez): füzyona göre farkı ne?, Boyun fıtığı ameliyatı (ACDF): önden servikal diskektomi ve füzyon
Boyun omurları arasındaki disk dokusunun sınırlı bir alanda dışarı çıkması (fıtıklaşması). Sinir köküne bası yaparsa kola yayılan ağrı ve uyuşma, omuriliğe bası yaparsa ellerde beceriksizlik ve yürüme dengesizliği yapabilir.
İlgili sayfalar: Boyun fıtığı: belirtileri, kola yayılan ağrı ve tedavisi
Röntgen ışınlarıyla kemik yapıyı ayrıntılı gösteren kesitsel görüntüleme.
İlgili sayfalar: Omurga çökme kırığı: osteoporoza bağlı omur kırıkları
Çökme kırığı olan omurun içine kemik çimentosu verilmesi; kifoplastide önce balonla boşluk açılır. Osteoporoza bağlı kırıklarda sahte işlemle karşılaştıran çalışmaların çoğunda rutin kullanımda belirgin ek yarar gösterilememiştir; yeterli ağrı tedavisine rağmen şiddetli ağrısı süren seçilmiş hastalarda düşünülür.
İlgili sayfalar: Vertebroplasti ve kifoplasti (omurga çimentolama): kime yararlı, kanıt ne diyor?, Omurga çökme kırığı: osteoporoza bağlı omur kırıkları
Omurga kanalının daralarak içinden geçen sinirleri ya da omuriliği sıkıştırması. Belde yürüdükçe ve ayakta durdukça artan, oturunca ya da öne eğilince azalan bacak ağrısı ve uyuşma; boyunda ise ellerde beceriksizlik ve yürüme dengesizliği yapabilir. MR görüntülerinde görülen darlık her zaman belirti vermez.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Omurilik basısı (servikal miyelopati): belirtileri ve tedavisi
İki omur arasında yer alan, darbeleri emen ve harekete izin veren kıkırdak yastık.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Omurlar arası diskin yaşla su kaybedip incelmesi; MR raporunda çok sık görülen bir bulgudur. Ağrısı olmayan kişilerde de sıktır ve yaşla artar; tek başına ağrının nedeni olduğunu göstermez.
İlgili sayfalar: Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Anüler yırtık, diskin dış lifli halkasındaki çatlaktır; MR raporunda "anüler fissür" diye geçer, bazen "yüksek sinyalli bölge (HIZ)" bulgusuyla birlikte işaretlenir. Ağrısı olmayan kişilerde de sık görülür, ağrıyla ilişkisi çoğu zaman belirsizdir ve sonraki MR görüntülerinde de görünmeye devam edebilir. Bazı kişilerde oturmakla artan bel ağrısına eşlik edebilir; yakınmalar çoğu zaman ameliyatsız yöntemlerle zamanla azalır ve fissür tek başına ameliyat nedeni sayılmaz.
İlgili sayfalar: Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?, Ağrısı olmayan insanların MR'ında ne görülür? (Brinjikji 2015)
Diskin kenarının, çevresinin geniş bir bölümünde (dörtte birinden fazlasında) genellikle birkaç milimetreyi aşmadan hafifçe dışa taşması; bir tarafta daha belirgin olabilir (asimetrik bulging). Fıtık değildir ve ağrısız kişilerde çok sıktır.
İlgili sayfalar: Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Schmorl nodülü, disk dokusunun komşu omurun üst veya alt yüzeyine küçük bir çukur açarak gömülmesidir. MR raporunda sık görülen, çoğu zaman rastlantısal ve ağrı yapmayan bir bulgudur; tek başına ameliyat ya da özel tedavi gerektirmez.
İlgili sayfalar: Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Disk dehidratasyonu, diskin jel kıvamındaki çekirdeğinin yaşla birlikte su içeriğini kaybedip MR görüntüsünde karanlık görünmesidir; radyolojide "kara (siyah) disk" de denir. Raporda "disk mesafesinde yükseklik azalması ve sinyal kaybı" ifadesi doğal yıpranmayı anlatır; 40 yaş üzerinde ağrısı olmayan birçok kişide de bulunur ve tek başına hastalık sayılmaz.
İlgili sayfalar: Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?, Ağrısı olmayan insanların MR'ında ne görülür? (Brinjikji 2015), Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?
Ayak bileğini ve ayak parmaklarını yukarı kaldıran kasların güçsüzlüğü; yürürken ayak ucu yere sürtünür ya da takılır. Belde sinir kökü (çoğunlukla L5) basısının ya da dizin dış yanında peroneal sinir sıkışmasının belirtisi olabilir. Yeni başlayan ya da saatler–günler içinde ilerleyen düşük ayakta aynı gün acil servise başvurun; güçsüzlük dakikalar içinde birden başladıysa ya da kolda veya yüzde ani güçsüzlük, uyuşma, yüzde kayma veya konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa hemen 112'yi arayın (inme olasılığı).
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, El, kol, bacak ve ayakta uyuşma ve güçsüzlük: omurga mı, sinir mi?
Lasègue testi, sırtüstü yatarken hekimin dizinizi bükmeden bacağınızı yavaşça kaldırmasıyla yapılan muayene testidir; bacak 30–70 derece arasındayken diz altına inen ve kendi bacak ağrınızı tekrarlayan ağrı başlarsa test pozitif sayılır, arka uylukta yalnızca gerginlik hissi pozitif sonuç değildir. Pozitif sonuç sinir kökünün tahriş olduğunu ve çoğu zaman bel fıtığını düşündürür; tek başına tanı koymaz, MR ve diğer bulgularla birlikte yorumlanır.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Siyatik: bacağa yayılan ağrı neden olur, nasıl geçer?, Siyatik ağrısı nasıl geçer? Evde ve hekimle yapılabilecekler
Röntgende skolyoz eğriliğinin derecesini ölçen açı; 10 derece ve üzeri skolyoz sayılır.
İlgili sayfalar: Skolyoz: omurga eğriliği, belirtileri ve tedavisi, Cobb açısı nedir? Skolyoz dereceleri: hafif, orta, ileri eğrilik ne anlama gelir?
Disk çekirdeğinin dış halkayı aşarak dışarı çıkması; çıkan parça, diskle bağlantılı olduğu tabandan daha geniştir. Protrüzyona göre sinir köküne bası olasılığı daha yüksektir; buna karşın zamanla kendiliğinden küçülme olasılığı da daha fazladır.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Sinirlerin ileti hızını ve kasların elektriksel etkinliğini ölçen inceleme; sinir sıkışmasının yerini ve şiddetini göstermeye yardımcı olur. Belirtilerin ilk haftalarında ya da yalnızca duyu tutulumu olduğunda normal çıkabilir.
İlgili sayfalar: EMG nedir, ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Karpal tünel sendromu: bilekte median sinir sıkışması, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Omurların arkasında hareketi yönlendiren küçük eklemler.
İlgili sayfalar: Faset eklem ağrısı: omurga eklemlerinden kaynaklanan bel ve boyun ağrısı
Faset enjeksiyonu, omurların arkasındaki küçük eklemlerin içine ya da bu eklemlerin duyusunu taşıyan ince sinir dallarına (medial dal bloğu) görüntüleme eşliğinde lokal anestezik, bazen de kortizon verilmesidir. Asıl değeri tanısaldır: ağrının faset eklemden kaynaklanıp kaynaklanmadığını gösterir. Bazı kişilerde kısa süreli rahatlama sağlayabilir, ancak kalıcı tedavi edici etkisi sınırlıdır; medial dal bloğuna belirgin yanıt veren seçilmiş hastalarda radyofrekans uygulaması gündeme gelebilir.
İlgili sayfalar: Faset eklem ağrısı: omurga eklemlerinden kaynaklanan bel ve boyun ağrısı, Radyofrekans denervasyon (faset ablasyonu): bel ağrısında kime, ne kadar süre işe yarar?, Bel ve boyun ağrısında ameliyatsız tedaviler: ne işe yarar, ne yaramaz?
Sakralizasyon, en alt bel omurunun (L5) sağrı kemiğine (sakrum) kısmen veya tamamen kaynamış olması; lumbalizasyon ise sağrı kemiğinin ilk parçasının (S1) ayrı bir bel omuru gibi durmasıdır. Doğuştan gelen ve çoğu zaman belirti yapmayan bu durum raporda "geçiş omuru" olarak da geçer; önemi, seviye sayımını karıştırabilmesi ve bazı kişilerde komşu diskin daha çok yüklenmesidir.
İlgili sayfalar: Bel ağrısı: nedenleri, ne zaman ciddiye alınmalı ve ne yapmalı, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Ameliyatla alınan fıtığın aynı seviyede yeniden oluşması; hastaların küçük bir bölümünde görülür.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı ameliyatı sonrası tekrarlar mı? Nüks belirtileri ve riski azaltma, Mikrodiskektomi: bel fıtığı ameliyatı nasıl yapılır, ne zaman gerekir?
İki veya daha fazla omurun kemik grefti ve genellikle vida, çubuk, kafes ya da plak yardımıyla birbirine kaynatılması; halk arasındaki "platin" adına karşın kullanılan metal çoğunlukla titanyumdur.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi
Genellikle 40 yaşından önce sinsi başlayan, sabah tutukluğu ve gece ağrısı yapan, hareketle azalıp dinlenmekle geçmeyen bel ağrısıyla seyreden; leğen-omurga (sakroiliak) eklemlerini ve omurgayı tutan iltihaplı romatizmal hastalık.
İlgili sayfalar: Ankilozan spondilit: iltihaplı bel ağrısı nasıl tanınır, nasıl tedavi edilir?
Kafes, füzyon ameliyatında çıkarılan diskin yerine iki omur arasına yerleştirilen, içi kemik greftiyle doldurulan, titanyumdan ya da PEEK adlı sert tıbbi plastikten yapılmış destek parçasıdır. Omur aralığının yüksekliğini korur ve zamanla iki omurun tek kemik gibi kaynamasına zemin sağlar. Raporlarda "cage" olarak geçer; titanyum kafes röntgende görünür, plastik kafes ise röntgende saydamdır ve genellikle yalnızca içindeki küçük metal işaretçiler seçilir.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Boyun fıtığı ameliyatı (ACDF): önden servikal diskektomi ve füzyon, Yan yaklaşımla bel füzyonu (lateral lomber füzyon): nasıl yapılır, kimlere uygun, riskleri ne?
Sırttaki doğal arkaya kavisin (kifoz) normal sınırları aşacak kadar artması. Sırtta belirli ölçüde kifoz normaldir; raporda "torakal kifoz korunmuş" ifadesi normal eğriliği anlatır. Boyunda ya da belde geçen "kifoz" ise oradaki doğal öne kavisin tersine dönmesidir.
İlgili sayfalar: Kifoz (kamburluk): nedenleri, belirtileri ve tedavisi, Kamburluk düzelir mi? Egzersiz, korse ve "duruş düzeltici" ürünler için kanıt ne diyor?, Omurga çökme kırığı: osteoporoza bağlı omur kırıkları
Yaklaşık bir santimlik kesiden kamera eşliğinde fıtık parçasının çıkarılması; uygun yerdeki fıtıklarda randomize çalışmalarda bir yıllık bacak ağrısı sonuçları mikrodiskektomiden daha kötü bulunmamıştır. Her fıtık bu yönteme uygun değildir.
İlgili sayfalar: Endoskopik (kapalı) bel fıtığı ameliyatı: nasıl yapılır, mikroskopik yöntemden farkı ne?, Mikrodiskektomi: bel fıtığı ameliyatı nasıl yapılır, ne zaman gerekir?, Endoskopik (kapalı) omurga cerrahisi nedir, hangi hastalıklarda yapılır?
Bilekte median sinirin sıkışması; ilk üç parmakta gece artan uyuşma yapar.
İlgili sayfalar: Karpal tünel sendromu: bilekte median sinir sıkışması, El uyuşması: karpal tünel mi, boyun fıtığı mı?
Omuriliğin alt ucundan aşağı inen, at kuyruğunu andıran sinir demeti. Sıkışması (kauda ekina sendromu) acil bir durumdur: idrar yapmakta zorlanma, idrar yapamama ya da idrar veya dışkı kaçırma; makat, genital bölge ve iç uyluklarda uyuşma; cinsel işlevde ani bozulma ya da iki bacakta birden ağrı, uyuşma veya güçsüzlük başlarsa beklemeden acil servise başvurun.
İlgili sayfalar: Kauda ekina sendromu: acil bel fıtığı belirtileri
Kayma derecesi, bel kaymasında bir omurun alttaki omura göre ne kadar öne kaydığını derecelere ayırarak sınıflayan ölçüdür; grade 1 yüzde 25 altı, grade 2 yüzde 25–50, grade 3 yüzde 50–75, grade 4 yüzde 75–100 kaymayı anlatır, omurun alttaki omurun üzerinden tümüyle öne düşmesine ise grade 5 (spondiloptoz) denir. Raporda "grade 1 anterolistezis" görürseniz hafif, çoğu zaman ameliyatsız izlenebilen bir kayma söz konusudur; derece yükseldikçe sinir basısı ve kararsızlık olasılığı artar.
İlgili sayfalar: Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi, Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?
Psödoartroz, füzyon ameliyatından sonra birbirine kaynatılması hedeflenen omurların ameliyattan yaklaşık bir yıl sonra hâlâ kemikleşerek birleşmemiş olmasıdır; kaynama çoğu hastada 6–12 ayda tamamlanır. Her zaman belirti vermez; sigara, osteoporoz ve şeker hastalığı riskini artırır; ağrının sürmesi veya vida çevresinde gevşeme görülmesi durumunda BT ile araştırılır.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Sigara, kilo ve bel fıtığı: ilişki ne kadar güçlü?, Osteoporoz ve omurga kırıkları: kemik erimesinden korunma rehberi
Yıpranan eklem ve omur kenarlarında oluşan kemik çıkıntısı; kireçlenmenin bir parçasıdır.
İlgili sayfalar: Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?
Kemik kütlesinin azalıp iç yapısının bozulmasıyla kemiğin kolay kırılır hâle gelmesi; çoğu zaman kırık olana kadar belirti vermez. Tanı, kemik yoğunluğu ölçümünde (DEXA) T-skorunun −2,5 ve altında olmasıyla (menopoz sonrası kadınlar ve 50 yaş üstü erkekler için) ya da hafif bir düşme veya zorlanmayla oluşan omurga ya da kalça kırığıyla konur. Omurga çökme kırıklarının başlıca nedenidir.
İlgili sayfalar: Omurga çökme kırığı: osteoporoza bağlı omur kırıkları, Osteoporoz ve omurga kırıkları: kemik erimesinden korunma rehberi, Yaşlılarda kamburluk ve osteoporoz: neden olur, ne kadar önemli, ne yapılabilir?
Disk, eklem ve kemiklerin yaşla yıpranması; MR raporlarında "dejeneratif değişiklikler" olarak geçer.
İlgili sayfalar: Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?
Füzyonla hareketsizleştirilen bölümün üstündeki veya altındaki seviyede yıllar içinde gelişen yıpranmadır; doğal yaşlanma ile füzyonun bu seviyeye bindirdiği ek yükün birlikte rol oynadığı düşünülür. Yalnızca görüntülemede görülen değişikliğe komşu segment dejenerasyonu denir, sıktır ve çoğu zaman belirti vermez; yeni yakınma yapan duruma komşu segment hastalığı denir ve önce ameliyatsız yöntemlerle, gerekirse ek girişimle ele alınır.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Servikal disk protezi (boyun fıtığında hareketli protez): füzyona göre farkı ne?, Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?
Dışarı çıkan disk parçasının diskten kopması; parçalar zamanla eriyebilir.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Oturunca ve oturduktan kalkarken artan, kuyruk sokumu kemiğinde (koksiks) hissedilen ağrı; çoğu zaman düşme, doğum ya da uzun süreli oturma sonrası gelişir, bazen belirgin bir neden bulunmaz.
İlgili sayfalar: Kuyruk sokumu ağrısı (koksidini): neden olur, nasıl geçer?
Dirsekte ulnar sinirin sıkışması; serçe parmakta ve yüzük parmağının serçe parmak tarafındaki yarısında uyuşma yapar, ilerlerse elde güçsüzlük gelişebilir.
İlgili sayfalar: Kübital tünel sendromu: dirsekte ulnar sinir sıkışması
Omur çatısının (lamina) alınarak omurga kanalının genişletilmesi.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Dar kanal ameliyatı (lomber dekompresyon, laminektomi): nasıl yapılır, kime gerekir?
Mikroskop altında küçük bir kesiyle fıtıklaşmış disk parçasının çıkarılması.
İlgili sayfalar: Mikrodiskektomi: bel fıtığı ameliyatı nasıl yapılır, ne zaman gerekir?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Endoskopik mi, mikroskopik mi? Bel fıtığı ameliyatı karşılaştırması
Omuriliğin bası veya hastalık nedeniyle işlevinin bozulması; yürürken dengesizlik, bacaklarda sertlik ve ileri evrede idrar sorunları yapabilir, boyun bölgesinde olduğunda ellerde beceriksizlik (düğme iliklemede, yazı yazmada zorlanma) de eklenir. Sinsi ilerleyebildiği için bu belirtilerde değerlendirme geciktirilmemelidir; belirtiler günler içinde hızla kötüleşiyorsa ya da idrar sorunu eklenirse aynı gün başvurulmalıdır.
İlgili sayfalar: Omurilik basısı (servikal miyelopati): belirtileri ve tedavisi
Omur kemiğinin diske komşu bölümünde MR sinyal değişikliği; tip 1 ödem ve iltihabi değişimi, tip 2 yağlı değişimi, tip 3 kemikte sertleşmeyi (skleroz) anlatır. Ağrısı olmayan kişilerde de görülür; bel ağrısıyla ilişkisi tartışmalıdır ve tek başına tedavi gerektirmez.
İlgili sayfalar: Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?, Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Radyasyon kullanmadan disk, sinir ve omurilik gibi yumuşak dokuları ayrıntılı gösteren görüntüleme yöntemi. Kalp pili, omurilik pili gibi bir cihazı ya da vücudunda metal parça olanlar çekimden önce bunu bildirmelidir.
İlgili sayfalar: Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?, Her bel ağrısında MR çekilmeli mi?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi
Omurgayı oluşturan kemiklerden her biri; boyunda 7, sırtta 12, belde 5 hareketli omur bulunur. Altta 5 omur kaynaşarak sağrı kemiğini (sakrum), 3–5 küçük omur da kuyruk sokumunu (koksiks) oluşturur.
İlgili sayfalar: Omurga kireçlenmesi (spondiloz): MR raporunuzdaki bulgular ne anlama geliyor?
Omurun arkasında kanalı örten kemik çatı; dekompresyon ameliyatında bir kısmı (laminotomi) ya da tamamı (laminektomi) alınabilir.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Dar kanal ameliyatı (lomber dekompresyon, laminektomi): nasıl yapılır, kime gerekir?
Spondilolizis, omurun arka bölümünde "pars" denen ince kemik köprüde oluşan çatlak veya kaynamamış kırıktır; ergenlik döneminde tekrarlayan geriye eğilme hareketleriyle gelişebilir. Raporda "pars defekti" görürseniz bu, omurun öne kaymasına (spondilolistezis) zemin hazırlayabilen bir bulgudur. Yetişkinlerde çoğu zaman rastlantısal ve belirti vermeyen bir bulgudur; ağrılı gençlerde genellikle spora ara verme ve gövde kaslarını güçlendiren egzersizlerle, gerektiğinde korseyle tedavi edilir.
İlgili sayfalar: Spondilolizis (pars defekti): genç sporcularda bel ağrısının nedeni ve tedavisi, Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi, Bel ağrısı: nedenleri, ne zaman ciddiye alınmalı ve ne yapmalı
Çökme kırığı olan omurun içine kemik çimentosu verilmesi; kifoplastide önce balonla boşluk açılır. Vertebroplastiyi sahte işlemle karşılaştıran çalışmaların çoğunda belirgin ek yarar gösterilememiştir; bu nedenle rutin önerilmez, yeterli ağrı tedavisine rağmen şiddetli ağrısı süren seçilmiş hastalarda düşünülür.
İlgili sayfalar: Vertebroplasti ve kifoplasti (omurga çimentolama): kime yararlı, kanıt ne diyor?, Omurga çökme kırığı: osteoporoza bağlı omur kırıkları
Sagittal denge, yandan bakıldığında başın ve gövdenin leğen kemiği üzerinde ne kadar dengeli durduğunu anlatan ölçümdür; ayakta çekilen tüm omurga röntgeninde değerlendirilir. Denge öne kaydığında kişi dik durmak için sürekli kas gücü harcar; bu da bel ağrısına ve çabuk yorulmaya yol açabilir. Kifoz, skolyoz ve füzyon planlamasında önemli bir ölçüttür.
İlgili sayfalar: Kifoz (kamburluk): nedenleri, belirtileri ve tedavisi, Erişkin (dejeneratif) skolyoz: ileri yaşta omurga eğriliği, belirtileri ve tedavisi, Kifoz (kamburluk) ameliyatı: ne zaman gerekir, nasıl yapılır, riskleri nedir?
Omur ve aradaki diskin mikrop kapması (enfeksiyonu). Başlıca belirtisi dinlenmekle geçmeyen, gece de süren ve giderek artan sırt-bel ya da boyun ağrısıdır; hastaların önemli bölümünde ateş olmaz, kanda iltihap değerleri (CRP, sedimantasyon) çoğunlukla yüksektir. Ateşle birlikte omurga ağrısı, kol veya bacaklarda güçsüzlük ya da idrar sorunu eklenmesi aynı gün acil değerlendirme gerektirir; yakın zamanda omurgaya iğne ya da ameliyat yapılmışsa, damar içi madde kullanılıyorsa, şeker hastalığı ya da bağışıklığı baskılayan bir hastalık veya ilaç varsa ateş olmasa da giderek artan şiddetli ağrı için aynı gün başvurulmalıdır.
İlgili sayfalar: Omurga enfeksiyonu (spondilodiskit): belirtileri, riskleri ve tedavisi
Pedikül vidası, omurun arkasındaki kalın kemik köprüden (pedikül) omur gövdesine gönderilen, çubuklarla birbirine bağlanarak omurları sabitleyen, çoğunlukla titanyum alaşımından yapılan vidadır. Füzyon ve kırık ameliyatlarında kullanılır; halk arasında "platin" denen malzeme çoğunlukla bu vida ve çubuk sistemidir ve ömür boyu kalabilir.
İlgili sayfalar: Bel füzyonu (platin ameliyatı): ne zaman gerekir, nasıl yapılır?, Omurga kırığında perkütan vida ile sabitleme: korse yerine ne zaman, açık ameliyattan farkı ne?, Skolyoz ameliyatı: ne zaman gerekir, nasıl yapılır, riskleri ve iyileşme
Beyinden gelen komutları ve vücuttan gelen duyuları taşıyan, omurga kanalı içindeki ana sinir yolu; belin üst kısmında sona erer.
İlgili sayfalar: Omurilik basısı (servikal miyelopati): belirtileri ve tedavisi
Miyelomalazi, uzun süreli bası veya yaralanma sonucu omurilik dokusunda oluşan yumuşama ve çoğu zaman kalıcı hasar bölgesidir. Boyun MR raporunda "omurilikte sinyal artışı" basının omurilik dokusunu etkilediğini (ödem ya da hasar) gösterir; "miyelomalazi" ifadesi ise bu etkinin dokuda kalıcı iz bırakmış olabileceğini düşündürür. Her ikisi de hekim değerlendirmesinin geciktirilmemesi gereken bulgulardır.
İlgili sayfalar: Omurilik basısı (servikal miyelopati): belirtileri ve tedavisi, Boyun fıtığı: belirtileri, kola yayılan ağrı ve tedavisi
Omuriliğin arkasına yerleştirilen elektrotlarla ağrı sinyalinin iletimini değiştirmeyi amaçlayan cihaz; ağrının nedenini ortadan kaldırmaz. Diğer tedavilere yanıt vermeyen seçilmiş kronik ağrı hastalarında, önce geçici bir deneme yapılarak düşünülür; bel ağrısında plaseboya göre kalıcı yararı gösterilememiştir.
İlgili sayfalar: Omurilik pili (spinal kord stimülasyonu) nedir, kime takılır, kanıt ne diyor?
Retrolistezis, bir omurun alttaki omura göre geriye doğru kaymasıdır; öne kayma anlamına gelen anterolistezisin tersidir. Genellikle disk yüksekliği kaybına eşlik eden milimetrik bir kaymadır; raporda görülmesi çoğu zaman yıpranmanın bir parçasıdır ve belirti olmadıkça özel tedavi gerektirmez.
İlgili sayfalar: Bel kayması: belirtileri, dereceleri ve tedavisi, Dejeneratif disk hastalığı: MR raporundaki "disk dejenerasyonu" ne anlama gelir?
Kalçanın derinindeki piriformis kasının siyatik siniri sıkıştırdığı düşünülen, kalçada başlayan, oturmakla artan ve bacağa yayılabilen ağrı; bel fıtığını taklit edebilir. Tanısı tartışmalıdır ve bel kaynaklı nedenler dışlandıktan sonra düşünülür.
İlgili sayfalar: Piriformis sendromu: kalçadan bacağa inen ağrı, bel fıtığı değilse ne?, Siyatik: bacağa yayılan ağrı neden olur, nasıl geçer?
Fıtığın bir biçimi: disk dokusu, diskin çevresinin sınırlı bir bölümünde normal sınırların dışına taşmıştır ve taşan kısmın tabanı çıkıntının kendisinden geniştir. Bir evre değil şekil tanımıdır; ağrısı olmayan kişilerin MR'ında da sık görülür ve ilerleyeceği anlamına gelmez. Belirtilerle aynı taraf ve seviyede değilse çoğu zaman tek başına anlam taşımaz.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Bir sinir kökünün sıkışması veya iltihabıyla ortaya çıkan ağrı, uyuşma ve güçsüzlük tablosu.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Boyun fıtığı: belirtileri, kola yayılan ağrı ve tedavisi
Faset eklemini uyaran küçük sinir dallarının ısıyla geçici olarak (genellikle aylarca) devre dışı bırakılması; egzersize yanıt vermemiş ve ağrısı kontrollü tanısal blokta belirgin azalan seçilmiş faset ağrısında kullanılır. Sinir yeniden büyüdüğünde ağrı dönebilir.
İlgili sayfalar: Radyofrekans denervasyon (faset ablasyonu): bel ağrısında kime, ne kadar süre işe yarar?, Faset eklem ağrısı: omurga eklemlerinden kaynaklanan bel ve boyun ağrısı
Omurganın tabanındaki sakrumu leğen kemiğine bağlayan eklem; iltihabı ya da zorlanması kalça üstünde bel ağrısı yapar.
İlgili sayfalar: Sakroiliak eklem ağrısı: kalçanın üstünde, belin yanındaki ağrı
Omurga kanalının arkasını döşeyen esnek bağ; kalınlaşması kanal darlığına katkıda bulunur.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi
Sinir kökünün omurga kanalından çıktığı yan delik; daralması o taraftaki kola ya da bacağa yayılan belirtiler yapabilir.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi
Foraminal stenoz, sinir kökünün omurgadan çıktığı yan deliğin kemik çıkıntısı, fıtık veya disk yüksekliği kaybı nedeniyle daralmasıdır. Raporda "L5-S1 seviyesinde sağ foraminal stenoz" gibi bir ifade, o delikten çıkan sağ L5 sinir kökünün sıkışabileceğini ve ağrının sağ bacağa yayılabileceğini anlatır; hafif daralma ağrısız kişilerde de sıktır.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Boyun fıtığında arkadan endoskopik foraminotomi: füzyonsuz ameliyat kime uygun?, Siyatik: bacağa yayılan ağrı neden olur, nasıl geçer?
Dermatom, her bir sinir kökünün duyusunu taşıdığı deri şerididir; örneğin L5 kökü ayak sırtı ve ayak başparmağına, S1 kökü ayak dış kenarı ve topuğa uzanır. Hekim uyuşmanın hangi dermatoma uyduğuna bakarak sıkışan sinir kökünün seviyesini tahmin eder ve bunu MR bulgusuyla karşılaştırır.
İlgili sayfalar: El, kol, bacak ve ayakta uyuşma ve güçsüzlük: omurga mı, sinir mi?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Ayakta uyuşma neden olur? Omurga mı, şeker mi, sinir mi?
Dural kese, omurilik ve sinir köklerini çevreleyen, içinde beyin-omurilik sıvısı bulunan zar kılıfıdır. MR raporunda "dural keseye bası" veya "tekal keseye indentasyon" ifadesi, fıtık ya da darlığın bu kılıfı ittiğini anlatır; hafif basılar belirti yapmayabilir, belirgin basılar sinir yakınmalarıyla birlikte değerlendirilir.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Bel MR raporu nasıl okunur? Bulging, protrüzyon, dejenerasyon ne demek?
Omurilikten ayrılarak omurlar arasından çıkan ve kola ya da bacağa giden sinir demeti.
İlgili sayfalar: Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Boyun fıtığı: belirtileri, kola yayılan ağrı ve tedavisi
Sinirleri sıkıştıran kemik, bağ veya disk dokusunun cerrahiyle alınarak sinirlere yer açılması.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Dar kanal ameliyatı (lomber dekompresyon, laminektomi): nasıl yapılır, kime gerekir?, Minimal invaziv dekompresyon (tübüler, tek taraflı yaklaşım): dar kanalda laminektomiden farkı ne?
Belden kalçaya ve bacağın arkasına ya da dış yüzüne, çoğu zaman diz altına yayılan, sinir kökü kaynaklı ağrı; bir belirti adıdır. İki bacakta birden ağrı, makat ve genital bölgede uyuşma, idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma veya saatler–günler içinde artan güç kaybı ya da yeni başlayan düşük ayak (ayak ucunu kaldıramama) varsa aynı gün acil servise başvurulmalıdır.
İlgili sayfalar: Siyatik: bacağa yayılan ağrı neden olur, nasıl geçer?, Bel fıtığı: belirtileri, tanısı ve tedavisi, Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Kauda ekina sendromu: acil bel fıtığı belirtileri
Omurganın yana doğru eğrilmesi ve kendi ekseni etrafında dönmesi; ayakta çekilen röntgende ölçülen eğrilik açısı (Cobb açısı) 10 derece veya üzerindeyse skolyoz denir.
İlgili sayfalar: Skolyoz: omurga eğriliği, belirtileri ve tedavisi, Cobb açısı nedir? Skolyoz dereceleri: hafif, orta, ileri eğrilik ne anlama gelir?
Telefona ya da tablete bakarken başı uzun süre öne eğik tutma alışkanlığına verilen ad; bir hastalık tanısı değildir. Boyun ve sırt kaslarında ağrı ve tutuklukla ilişkilendirilir, ancak bu ilişkiye dair kanıt sınırlıdır ve boyun fıtığı ya da kalıcı hasar yaptığı gösterilmemiştir.
İlgili sayfalar: Telefon boynu (text neck) nedir? Ekran başında boyun ağrısı: kanıt ne diyor?, Boyun ağrısı: nedenleri, kola yayılan ağrı ve ne zaman ciddiye alınmalı
Lateral reses, omurga kanalının içinde sinir kökünün dışa doğru yöneldiği yan köşedir; buranın daralmasına lateral reses stenozu denir. Raporda bu ifade, kanalın ortası yeterince geniş olsa bile sinir kökünün bu köşede sıkışabileceğini anlatır; belirti verdiğinde genellikle tek bacakta siyatik benzeri ağrı yapar ve ancak belirtilerinizle aynı taraf ve seviyedeyse anlam taşır.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Endoskopik dar kanal ameliyatı (tam endoskopik lomber dekompresyon): kime uygun, kanıt ne diyor?
Vücuttaki çevresel sinirlerin yaygın etkilenmesi; genellikle her iki ayakta başlayan, çorap giymiş gibi uyuşma ve yanma yapar, ilerledikçe ellere yayılabilir; şeker hastalığı sık nedenidir.
İlgili sayfalar: Ayakta uyuşma neden olur? Omurga mı, şeker mi, sinir mi?, El, kol, bacak ve ayakta uyuşma ve güçsüzlük: omurga mı, sinir mi?
Yürüdükçe ve dik durdukça artan, oturunca ya da öne eğilince birkaç dakikada geçen bacak ağrısı, uyuşma ve ağırlık hissi; dar kanalın tipik belirtisi. Yürüme ağrısı bacak atardamarlarındaki daralmadan da kaynaklanabilir; bu ağrı oturmadan, yalnızca durup dinlenince de geçer ve ayrımı hekim yapar.
İlgili sayfalar: Omurga dar kanalı (bel): yürürken bacak ağrısı ve tedavisi, Yürürken bacak ağrısı: dar kanal mı, damar tıkanıklığı mı?