Boyun tutulması nasıl geçer? Yanlış yatma sonrası boyun ağrısında ne yapmalı

Kısa yanıt

Boyun tutulması, sabah uyandığınızda ya da ani bir hareketten sonra boynun bir yöne dönememesi ve her hareketle keskin ağrı duyulmasıdır. Neden çoğu zaman boyun kaslarındaki refleks kasılma ve omurlar arasındaki küçük eklemlerin zorlanmasıdır; yanlış yastık, uygun olmayan pozisyonda uzun uyku, soğuk hava akımı veya stres tetikleyici olabilir. Çoğu boyun tutulmasında birkaç gün içinde belirgin rahatlama olur ve yakınma genellikle bir-iki hafta içinde geriler. Yapılacak doğru şeyler: boynu kilitlemeden ağrı sınırında hareket ettirmek, sıcak uygulamak, gerekirse kısa süreli ağrı kesici kullanmak ve boyunluktan uzak durmaktır.

Boyun neden tutulur?

Boyun, omurganın çok hareketli ve görece az korunan bölümüdür. Yedi omur, aralarındaki diskler ve arkadaki küçük faset eklemler, başın beş kilogramlık ağırlığını gün boyu dengede tutar. Boyun tutulmasında olan şey genellikle şudur:

• Kas spazmı: Uyku sırasında boyun saatlerce aynı, zorlu pozisyonda kalır; kaslar korunma refleksiyle kasılır ve sabah “kilit” hissi oluşur.
• Faset eklem zorlanması: Ani dönme ya da uzun süreli yan yatış, arkadaki küçük eklemleri sıkıştırır; ağrı tek tarafta, ense-omuz arasında hissedilir ve o tarafa dönmek güçleşir.
• Tetikleyiciler: Çok yüksek veya çok alçak yastık, yüzüstü uyumak, kanepede uyuyakalmak, klima akımı, stresli dönem, uzun ekran süresi.

Boyun tutulması “boyun fıtığı” değildir. Fıtıkta ağrı tipik olarak omuz ve kol boyunca yayılır, parmaklarda uyuşma eşlik eder; boyun tutulmasında ağrı boyunda ve omuz üstünde kalır. Ayrım için boyun fıtığı ve boyun ağrısı sayfalarına bakın.

İlk gün: ne yapmalı?

1. Hareketi kesmeyin, zorlamayın. Boynu hiç oynatmamak kasılmayı uzatır. Her saat başı, ağrının izin verdiği sınırda başınızı yavaşça öne, yanlara ve dönme yönünde birkaç kez hareket ettirin. “Sonuna kadar” zorlamak gerekmez; rahat edilen aralıkta hareket yeterlidir.
2. Sıcak uygulayın. Sıcak duş, sıcak su torbası veya ısı bandı 15–20 dakika, günde birkaç kez. Isı spazmı gevşetir. Soğuk, ilk saatlerde ağrıyı azaltıyorsa kullanılabilir; ikisi arasında kesin bir üstünlük gösterilmemiştir.
3. Ağrı kesici kısa süre. Kısa süreli iltihap giderici ağrı kesiciler (NSAİİ) akut boyun ağrısında rahatlama sağlayabilir; kas gevşetici hekim önerisiyle eklenebilir, ancak uyku hali yapar ve kullanırken araç kullanılmamalıdır. Kronik hastalığı olanlar ve hamileler hekimine danışmalıdır.
4. Boyunluk kullanmayın. Yumuşak boyunluk kısa süreli rahatlık verir, ama kasları hareketsiz bırakarak iyileşmeyi geciktirir. Kılavuzlar akut boyun ağrısında rutin boyunluk kullanımını önermez.
5. Ekranı göz hizasına alın. İlk günlerde telefona bakarak başı öne eğmek ağrıyı artırır. Bilgisayarda çalışmak zorundaysanız ekranı yükseltin ve sık ara verin.

İkinci günden sonra: kademeli açılma

Ağrı gevşemeye başladığında hareket aralığını her gün biraz genişletin:

• Çene içeri: Dik otururken çeneyi hafifçe geriye çekin, 5 saniye tutun, 10 tekrar.
• Yavaş dönüş: Başı sağa ve sola, ağrı sınırına kadar, her yöne 10 kez.
• Omuz çevirme ve kürek kemiği sıkıştırma: Omuzları geriye-aşağı çekerek 5 saniye tutun, 10 tekrar.
• Üst sırt güçlendirme: Ağrı geçtikten sonra haftada iki-üç kez sırt-omuz güçlendirme egzersizine başlayabilirsiniz. Cochrane derlemesine göre boyun, kürek kemiği ve omuz çevresi güçlendirme egzersizleri, özellikle uzun süren (kronik) boyun ağrısında ağrıyı kısa vadede azaltabilir; kanıt düzeyi orta ya da düşüktür ve tekrarı önlediği ayrıca gösterilmemiştir.

Hareketler sırasında ağrı kola yayılırsa ya da kolda veya elde uyuşma başlarsa o hareketi bırakın ve hekime danışın. Baş dönmesi, çift ya da bulanık görme, konuşma bozukluğu olursa hemen durun ve 112’yi arayın. Ağrı ertesi gün belirgin artmışsa tekrar sayısını azaltın.

Çalışma masası düzeni için masa başında boyun ve bel sağlığı, ekran alışkanlığı için telefon boynu yazılarına bakın.

Yastık ve uyku pozisyonu

Boyun tutulmasının tekrarını azaltmak için uykuda boynun omurgayla aynı hizada kalması hedeflenir:

• Sırtüstü yatanlar için orta yükseklikte, boynun altını dolduran yastık.
• Yan yatanlar için omuz genişliğini dolduran, başın yana düşmesini önleyen yastık.
• Yüzüstü uyumaktan kaçınmak; bu pozisyon boynu saatlerce tam dönük tutar.
• Kanepede ve koltukta uyuyakalmamak.

Kanıtlar belirli bir yastık markasını veya “ortopedik” etiketi desteklemez; rahat ettiğiniz ve boynu nötr tutan yastık doğru yastıktır. Ayrıntı: omurga sağlığı için uyku pozisyonu.

Boyun tutulması kaç günde geçer?

Çoğu kişide birkaç gün içinde belirgin rahatlama olur ve yakınma genellikle bir-iki hafta içinde geriler; bazı kişilerde boyun ağrısı tekrarlayabilir. Ağrının iki haftayı aşması, sık tekrarlaması veya kola yayılması durumunda hekim değerlendirmesi önerilir. Tekrarlayan boyun tutulmalarının arkasında genellikle duruş, uyku düzeni ve kas kondisyonu vardır; yapısal bir hastalık nadirdir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Aşağıdaki durumlarda boyun tutulması ötesinde bir neden araştırılmalıdır; acil olanlar ayrıca belirtilmiştir:

• Omuzdan kola ve parmaklara yayılan ağrı, uyuşma veya güçsüzlük (sinir kökü basısı): bir hafta içinde hekime başvurun; güçsüzlük hızla ilerliyorsa aynı gün acile gidin.
• Ellerde beceriksizlik, düğme iliklemede zorluk, yürürken dengesizlik (omurilik basısı): bir hafta içinde hekime başvurun; belirtiler günler içinde hızla kötüleşiyorsa aynı gün acile gidin.
• Ateş, ense sertliği ve şiddetli baş ağrısı birlikteliği; ışıktan rahatsızlık: menenjit olasılığı, beklemeden 112’yi arayın.
• Ani başlayan, daha önce yaşamadığınız şiddette boyun ya da ense ağrısı veya ani, çok şiddetli baş ağrısıyla birlikte baş dönmesi, çift ya da bulanık görme, konuşma veya yutma güçlüğü, yüzde ya da kolda uyuşma, dengesizlik: boyun atardamarında yırtılma (diseksiyon) ya da inme olabilir; beklemeden 112’yi arayın. Aniden başlayan çok şiddetli baş ağrısında bu belirtiler olmasa da beyin kanaması olasılığı nedeniyle beklemeden 112’yi arayın.
• Trafik kazası, düşme ya da darbe sonrası başlayan boyun ağrısı: boynu zorlamadan aynı gün acile başvurun; kollarda ya da bacaklarda uyuşma veya güçsüzlük de varsa boynunuzu oynatmadan 112’yi arayın.
• Kanser öyküsü, açıklanamayan kilo kaybı, gece uykudan uyandıran ağrı: bir hafta içinde hekime başvurun; kanser öyküsü olan kişide kolda ya da bacakta güçsüzlük, uyuşma, yürüme güçlüğü ya da idrar-dışkı sorunu eşlik ediyorsa aynı gün acile gidin.
• Çocuklarda ani boyun eğriliği ve ağrı: çocuk hekiminize danışın; ateş, boğaz ağrısı ya da yutma güçlüğü eşlik ediyorsa aynı gün değerlendirme gerekir.

Tam liste için ne zaman acile başvurmalı sayfasına bakın.

Sık sorulan sorular

Boynum tutuldu, ne yapmalıyım?

Boynu kilitlemeyin; ağrı sınırında yavaş hareket ettirin, sıcak uygulayın ve gerekirse kısa süreli ağrı kesici kullanın. Boyunluk ve tam istirahat iyileşmeyi geciktirir. Boyun ağrısına baş dönmesi, çift görme, konuşma bozukluğu ya da yüzde uyuşma eşlik ediyorsa 112’yi arayın; ateş ve ense sertliği varsa beklemeden 112’yi arayın.

Boyun tutulması kaç günde geçer?

Çoğu kişide birkaç gün içinde belirgin rahatlama olur ve yakınma genellikle bir-iki hafta içinde geriler; bazı kişilerde boyun ağrısı tekrarlayabilir. İki haftayı aşan ya da kola yayılan ağrıda hekim değerlendirmesi gerekir.

Boyun tutulmasında sıcak mı soğuk mu?

Isı kas spazmını gevşetir ve çoğu kişiye iyi gelir. Soğuk da ilk saatlerde kullanılabilir; ikisi arasında kesin bir üstünlük gösterilmemiştir, rahatlatanı seçin.

Yanlış yatma boyun ağrısı neden yapar?

Boyun saatlerce zorlu bir açıda kaldığında kaslar refleks olarak kasılır ve küçük eklemler sıkışır. Yüzüstü uyku, uygun olmayan yastık ve kanepede uyuyakalma sık rastlanan tetikleyicilerdir.

Boyun tutulması fıtık belirtisi midir?

Genellikle değildir. Fıtıkta ağrı kola yayılır, parmaklarda uyuşma olur. Ağrı boyun ve omuz üstünde kalıyorsa neden büyük olasılıkla kas ve eklemdir.

Boyun tutulmasında masaj yapılır mı?

Nazik masaj kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Kılavuzlarda sırt (torakal) manipülasyonu ve boyun mobilizasyonu ya da manipülasyonu, muayeneden sonra bu konuda eğitimli bir fizyoterapist ya da hekim tarafından uygulanabilecek seçenekler arasında yer alır; ehliyetsiz kişilere boyun “çıtlatma” yaptırmayın. Manipülasyon sonrası baş dönmesi, çift görme ya da konuşma bozukluğu olursa 112’yi arayın. Kola yayılan belirtiler varsa önce hekim değerlendirmesi gerekir.